Home » Cổ truyền, Nổi bật, Văn hóa » Trận Xích Bích được tái hiện tại Đại Việt vào đầu thế kỷ 19

Trận Xích Bích diễn ra vào thời Tam Quốc được xem là kinh điển của việc dùng hỏa công cho thủy chiến. Vào đầu thế kỷ 19 ở Đại Việt cũng xuất hiện một trận đánh kinh điển như vậy, dù quân số tham gia ít hơn nhưng mức độ khốc liệt không hề thua kém.

Cuộc thủy chiến thư hùng bậc nhất trong sử Việt diễn ra tại đầm Thị Nại giữa thủy quân Tây Sơn và thủy quân Gia Định của Nguyễn Phúc Ánh vào năm 1801.

Trận Thị Nại

Trận Thị Nại. (Ảnh minh họa từ Trí Thức Trẻ)

Thị Nại là một đầm nước mặn khổng lồ thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Nơi đây có hiện tích khoảng 5.000 ha với bề rộng khoảng 4 cây trải dài hơn 10 cây số. Vào năm 1801 diễn ra cuộc thủy chiến quyết định thành bại giữa quân Tây Sơn do tướng Vũ Văn Dũng chỉ huy và quân nhà Nguyễn do Nguyễn Phúc Ánh chỉ huy.

Quân số hai bên gia gia cuộc chiến này nhỏ hơn trận Xích Bích nhiều, nhưng đây là một trận hỏa công quyết định sự thành bại của hai bên, mức độ ác liệt và gay cấn cũng không khác gì so với trận Xích Bích thời Tam Quốc.

Đầm Thị Nại

Quy Nhơn chụp từ núi Vũng Chua. Bên trái là đầm Thị Nại, dải đất phía xa là bán đảo Phương Mai. (Ảnh từ nghiencuulichsu.com)

Bối cảnh dẫn đến cuộc chiến

Năm 1800 quân Tây Sơn với 5 vạn quân cùng đại bác dưới sự chỉ huy của tướng quân Trần Quang Diệu đã tiến đến bao vây thành Quy Nhơn, Trần Quang Diệu cho đắp lũy dài với chu vi hơn 4.000 trượng bao bọc thành Quy Nhơn. Quân Nguyễn do Võ Tánh và Ngô Tùng Châu chỉ huy quyết giữ thành và cho người báo tin về Gia Định.

Nguyễn Phúc Ánh nhận tin liền quyết định đến cứu thành Quy Nhơn, quân Nguyễn quyết định đánh thủy quân Tây Sơn ở đầm Thị Nại trước, sau đó giải vây cho thành Quy Nhơn, đó là bối cảnh dẫn đến cuộc chiến này

Lực lượng hai bên

Thời ấy thủy quân tạo nên sức mạnh giúp Tây Sơn hùng bá thiên hạ, các tướng của Tây Sơn đều có tên là đô đốc, đây là một tên gọi của thủy binh. Đầm Thị Nại có cửa hẹp thông ra biển là nơi thủy quân Tây Sơn chọn làm đại bản doanh, nơi tập trung hết sức mạnh thủy quân Tây Sơn.

Nơi đây tập trung gần 2.000 tàu chiến, trong đó có 3 chiến hạm Định Quốc Đại Hiệu hiện đại không kém gì các chiến hạm phương tây thời đó, mỗi chiến hạm trang bị 60 đại bác.

Tại cửa vào đầm Thị Nại, nhiều khẩu pháo hạng nặng được đặt trên hai pháo đài Gành Ráng và Phương Mai, tạo thành thế phòng thủ vững chắc cho quân Tây Sơn. Nơi đây tập trung 24 ngàn quân do Vũ Văn Dũng chỉ huy.

Quân nhà Nguyễn gồm 4 chiến hạm hết sức hiện đại kiểu phương tây gồm Phụng Phi có 26 đại bác, Long Phi có 32 đại bác, Bằng Phi có 26 đại bác, (sử gia không rõ chiến hạm thứ 4), mỗi chiến hạm có trên 300 người.

Ngoài ra còn có 40 chiến hạm theo kiểu bản xứ, trong đó có 5 chiến hạm mỗi chiếc mang được 46 đại bác, 18 chiếc khác mỗi chiếc mang 20 đến 26 đại bác. Các thuyền chèo bằng tay có 100 chiếc lớn và 200 chiếc nhỏ, quân lính có trên 8.000 người.

Quân Nguyễn đánh cửa đầm Thị Nại

Nếu trận Xích Bích thời tam quốc, đô đốc Chu Du để thiêu cháy các chiến thuyền của Tào Tháo phải trông chờ đến gió đông; quân nhà Nguyễn cũng phải chờ đến khi có gió nam và thủy triều dâng lên mới bắt đầu tiến đánh.

Đầu tháng giêng năm tân dậu 1801, gió nam thổi mạnh, quân nhà Nguyễn lên kế hoạch tiến đánh, hai cánh quân tiên phong được lệnh xuất kích.

Đầm Thị Nại có cửa hẹp được trang bại trận địa pháo ở hai bên, để tiến vào trong đầm quân Nguyễn phải tiêu diệt trận địa pháo này, đồng thời cho đội quân tiên phong vào trước.

Trận Thị Nại

Đầm Thị Nại có cửa hẹp. Trận địa pháo được bố trí 2 bên trái và phải. Quân Nguyễn lên kế hoạch đánh trận địa pháo này nhằm mở đường tiến vào đầm. (Ảnh từ nghiencuulichsu.com)

Quân tiên phong của nhà Nguyễn đã bắt các thuyền tuần tra Tây Sơn phía ngoài để lấy thông tin và mật lệnh, sau đó cho 18 thuyền chất đầy hỏa khí do Nguyễn Văn Trương và Tống Phước Lương chỉ huy giả làm quân Tây Sơn dùng mật lệnh lấy được vượt qua các cửa kiểm soát đi vào bên trong.

Đêm rằm tháng Giêng năm Tân Dậu 1801, tại cửa đầm Thị Nại, phía bên trái Lê Văn Duyệt cho một cánh quân gồm 26 tàu Galley bắn vào các tháp canh và ụ pháo quân Tây Sơn tại pháo đài canh giữ cửa. Sau khi phá hủy hết các ụ pháo thì nhóm 1.200 quân với súng trường gắn lưỡi lê đánh phá hủy hết những gì còn lại.

Tàu Galley

Tàu Galley là loại tàu có 2 hàng mái chèo bằng tay, đi được vùng nước nông với tốc độ cao. (Ảnh nghiencuulichsu.com)

Phía bên phải, một cánh quân đổ bộ lên núi Tam Hòa tấn công trận địa pháo ở đây. Tuy nhiên cánh quân này gặp phải chiến lũy kiên cố của quân Tây Sơn nên thất bại và bị thiệt hại nặng nề.

Vũ Văn Dũng biết tin liền cho 30 tàu chiến tiếp ứng cho quân canh cửa vào đầm Thị Nại ở Bãi Nhạn, 30 tàu quân Tây Sơn nhắm vào 26 tàu chiến quân Nguyễn tấn công.

Nguyễn Phúc Ánh lệnh cho tướng quân Võ Di Nguy đưa quân tiên phong tiếp ứng, đồng thời cánh quân bên trái cũng nhắm vào tàu chiến Tây Sơn mà bắn, 30 tàu chiến Tây Sơn bị chặn đứng và lần lượt bị tiêu diệt.

Trận Thị Nại

30 chiến thuyền Tây Sơn bị đánh chìm (Ảnh minh họa từ imgur.com)

Tổng tấn công

Lúc này pháo đài phòng thủ bên trái của quân Tây Sơn bị đánh bại, nhưng trận địa pháo của quân Tây Sơn bên phải có nhiệm vụ giữ cửa đầm sau khi đánh bại quân đổ bộ nhà Nguyễn vẫn sẵn sàng nhả đạn nếu quân Nguyễn tiến vào trong đầm

Dù thế tướng quân Võ Di Nguy chỉ huy đội tiên phong tấn công thẳng vào trong đầm, phía sau thủy quân Nguyễn Phúc Ánh cũng tổng tấn công vào đầm Thị Nại.

Trận địa pháo của quân Tây Sơn trên núi Tam Hòa nhả đạn liên hồi, phía trong đầm ba chiến hạm Định Quốc Đại Hiệu với 60 khẩu đại bác mỗi chiếc liên tục nhả đạn, các chiến thuyền khác của Tây Sơn cũng bắn liên tục vào quân Nguyễn.

Tiếng đại bác gầm vang như xé trời, đạn bay ầm ầm thật kinh hãi, tướng quân Võ Di Nguy trúng đạn tử trận tại chỗ, quân Nguyễn sợ hãi dừng lại định rút về, lúc này tướng quân Lê Văn Duyệt cũng đã lên đến liền thúc quân xông pha lửa đạn tiến lên. Quân Tây Sơn từ các chiến hạm và đồn lũy xung quanh nhất loạt nổ súng vào quân Nguyễn mà bắn, cuộc chiến hai bên lúc đó thật kinh hoàng.

Nguyễn Phúc Ánh thấy diễn biến bất lợi, binh sĩ tử trận nhiều liền cho người đến gặp Lê Văn Duyệt lệnh lui binh để bảo toàn lực lượng.

Thế nhưng lúc này gió nam thổi rất to và thủy triều lên mạnh chạy vào trong đầm, đây là lợi thế rất lớn cho bên tấn công, Lê Văn Duyệt không muốn bỏ mất thời cơ nên quyết định không nghe theo lệnh mà tiếp tục lệnh cho toàn quân tiến lên.

Nhìn thấy quân mình vẫn tấn công, Nguyến Phúc Ánh bất ngờ vì không nghĩ rằng Lê Văn Duyệt có thể làm trái lệnh của mình. Đây là lần đầu tiên và có lẽ cũng là lần duy nhất Lê Văn Duyệt làm trái lới chủ tướng.

chiến thuyền quân Nguyễn

Mô phỏng chiến thuyền quân Nguyễn. (Ảnh từ nghiencuulichsu.com)

Gió to cộng với thủy triều lên, nước tràn vào trong đầm cuốn theo các tàu của quân Nguyễn tiến rất nhanh, lúc này Lê Văn Duyệt cùng 60 tàu chiến tiếp cận 3 chiến hạm Định Quốc Đại Hiệu, các chiến hạm này vốn là niềm kiêu hãnh và tự hào của quân Tây Sơn. Duyệt lệnh cho quân dùng đuốc hỏa chiến lợi dùng chiều gió phóng thẳng vào chiến hạm Định Quốc của Tây Sơn.

Lửa bén vào chiến hạm cháy phần phật, lại có thêm sức gió lên nhanh chóng cháy lan sang chiếc bên cạnh, quân Tây Sơn cố gắng nhưng không sao dập tắt lửa kịp. Ba chiến hạm Định Quốc bốc cháy và chìm dần xuống đầm Thị Nại.

Lúc này 18 thuyền của quân Nguyễn cải trang thành thuyền Tây Sơn đã lọt vào trong đầm trước đó cũng dùng hỏa công tấn công các tàu Tây Sơn, đô đốc Trà chỉ huy quân Tây Sơn chống cự nhưng bị tử trận tại chỗ, hậu quân Tây Sơn bị rối loạn.

Thị Nại bỗng chốc biển thành biển lửa, gió nam nên lửa bốc rất nhanh, các chiến thuyền của Tây Sơn neo gần nhau nên cứ cháy hết chiếc này đến chiếc khác, lửa bốc to cháy khắp đất trời. Các tàu chiến của Tây Sơn cái thì nổ cái thì chìm, tiếng kêu khóc vang cả góc trời.  khung cảnh như tái hiện lại trận Xích Bích thời Tam Quốc xưa kia.

Trận Thị Nại

Các chiến thuyền Tây Sơn bốc cháy ngùn ngụt, tái hiện trận Xích Bích thời Tam Quốc. (Ảnh minh họa từ nghiencuulichsu.com)

Lúc này ở trong Thị Nại 18 thuyền cải trang thành quân Tây Sơn của Nguyễn Văn Trương và Tống Phước Lương bị bao vây, thế nhưng Trương và Lương phá được vòng vây chạy lại phía cửa đầm cùng quân của Lê Văn Duyệt cho quân đổ bộ lên núi Tam Hòa để đánh trận địa pháo tại đây, quân Tây Sơn tại đây thấy các tàu chiến cháy cả, nên bị tấn công thì bỏ cả dinh trại mà chạy.

Vũ Văn Dũng thua trận liền cùng khoảng 4.000 quân còn lại chạy lên bờ hợp cùng quân Trần Quang Diệu vây thành Quy Nhơn.

Kết thúc trận chiến quân Nguyễn thắng trận nhưng có 4.000 quân sỹ cùng Thủy sư Đô đốc Võ Duy Nghi tử trận. Phía quân tây sơn mất 20.000 quân, 1.800 tàu chiến, 600 đại bác đủ cỡ.

Sau trận chiến quân Nguyễn đã vớt được 500 đại bác cùng vô kể các loại vũ khí khác.

Thất bại này khiến sức mạnh thủy binh Tây Sơn hầu như bị tiêu diệt, các chiến thuyền của quân Nguyễn đã đi lại tự do khống chế hoàn toàn đường thủy.

Sau trận chiến này quân Nguyễn đánh chiếm kinh thành Phú Xuân và sang năm sau (1802) thì Tây Sơn chính thức sụp đổ.

Trần Hưng

Theo trithucvn.net

Chuyên đề: , ,

Chưa có ý kiến... bạn sẽ là người đầu tiên đưa ra ý kiến!

Ý kiến bạn đọc